خارهای گل شده و گلهای خار شده؛
نقش محبت در تربیت فرزند
رابطه عاطفی میان والدین و فرزندان، یکی از پایههای مهم تربیت است؛ اما محبت کردن همیشه به معنای نتیجه گرفتن در تربیت نیست. گاهی پدر و مادر به فرزندشان محبت میکنند، اما نتیجهای که انتظار دارند در رفتار او دیده نمیشود؛ حتی ممکن است محبت نادرست، به لوس شدن، افزایش توقع و کمتحملی کودک منجر شود. این کتاب تلاش میکند تفاوت میان محبت مؤثر و محبت نادرست را روشن کند.
در این جلد از مجموعه «من دیگر ما»، موضوع اصلی محبت است و این موضوع از چند زاویه بررسی میشود: ضرورت محبت به فرزند، آثار محبت، دلایلی که باعث میشود والدین نتوانند به اندازه کافی محبت کنند، علت اثر نکردن محبت و شیوههای درست ابراز محبت.
کتاب در کنار بیان مباحث تربیتی، با مثالها و داستانوارههای متعدد تلاش میکند موضوعات مطرحشده را به موقعیتهای روزمره زندگی خانواده نزدیک کند؛ به همین دلیل مخاطب فقط با مجموعهای از توصیههای نظری روبهرو نیست، بلکه با موقعیتهایی مواجه میشود که نمونههایی از رابطه والد و فرزند را نشان میدهند. در نگاه کتاب، رفتار والدین میتواند پیامهایی مانند محبت و احترام را به فرزند منتقل کند و همین پیامها در شکلگیری رابطه تربیتی اهمیت دارند.
چرا کتاب «خارهای گل شده و گلهای خار شده» را بخوانیم؟
• برای شناخت نقش محبت در تربیت فرزند و اهمیت آن در رابطه والد و کودک.
• برای آشنایی با دلایلی که باعث میشود محبت والدین همیشه نتیجه مطلوب را به همراه نداشته باشد.
• برای شناخت آثار محبت و تفاوت میان محبت صحیح و محبتی که میتواند به لوس شدن و افزایش توقع فرزند منجر شود.
• برای آشنایی با شیوههای مختلف ابراز محبت به فرزند.
• برای اینکه رابطه محبت و احترام را در رفتار روزمره با فرزندان بهتر بشناسیم.
• برای والدینی که به دنبال مباحث تربیتی کاربردی و قابل استفاده در زندگی روزمره خانواده هستند.
این کتاب برای چه کسانی مناسب است؟
این کتاب برای پدرها و مادرها، مربیان و افرادی که با تربیت کودک و نوجوان سروکار دارند مناسب است؛ بهویژه کسانی که میخواهند نقش محبت را در تربیت فرزند بهتر بشناسند و شیوه رابطه عاطفی خود با فرزندشان را دقیقتر بررسی کنند.
این معرفی را بر اساس اطلاعات خودِ کتاب و منابعی که درباره محتوای آن پیدا کردم نوشتهام؛ بنابراین چیزی خارج از محتوای مستند کتاب به آن اضافه نکردهام.
گزیده ای از کتاب «خار های گل شده و گل های خارشده»:
محبت از نیازهای فطری است؛ یعنی هر انسان به حکم این که انسان است، نیازمند محبت است.
زینت عابدان امام سجاد (ع) در زیارت امین الله میفرماید:
اللّهُمَّ فَاجْعَلْ نَفْسی... مُحِبَّهً لِصَفْوَهِ اَوْلیائِک مَحْبُوبَهً فی اَرْضِک وَ سَمائِک؛ بارالها!... مرا دوستدار اولیاء برگزیدهات نما؛ در زمین و آسمان، محبوبم گردان. هر گاه یک انسان معصوم از خدا حاجتی را میطلبد، بدون تردید باید دانست آن خواسته از اموری است که در مسیر کمال و رسیدن به هدف آفرینش، مورد نیاز انسان است؛ چرا که معصوم از خدا نیاز کاذب طلب نمیکند. با توجه به این نکته باید گفت هم محبت کردن و هم محبت دیدن مورد نیاز انسان است؛ یعنی انسان در مسیر رشد و رسیدن به هدف آفرینش، نیاز دارد کسی را دوست بدارد و در عین حال مورد محبت باشد. این نیازی است که نه تنها یک انسان معمولی که انسان متعالی هم آن را از خداوند درخواست میکند. وقتی میگوییم محبت یک نیاز فطری است؛ یعنی انسان به گونهای آفریده شده که نیازمند محبت است. محبت برای هر انسانی، در هر جایی، در هر زمانی، در هر سنّی، با هر جنسیتی یک نیاز محسوب میشود. خانوادۀ خوب و رشد یافته خانوادهای است که همۀ اعضای آن به هم محبت دارند: پدر و مادر به فرزند، فرزند به پدر و مادر، پدر و مادر به یکدیگر، فرزندان به یکدیگر. اگر شما به فرزند گرسنهتان غذای خوب ندهید، او خودش در پی غذا خواهد رفت. در این صورت دیگر معلوم نیست، چه غذایی را انتخاب کند. ممکن است غذایی را انتخاب کند که به ضرر او است. هر گاه نیاز فطری به محبت به درستی پاسخ داده نشود، انسان به انحراف کشیده خواهد شد؛ زیرا انسان به صورت فطری دوست دارد هم محبت کند و هم محبت ببیند. حال اگر حس محبت خواهی او در مسیر محبتهای حقیقی قرار نگیرد، این احساس، رنگ مَجاز به خود گرفته و منحرف میشود.
بیشتر افرادی که دچار محبتهای خیابانی میشوند، کسانی هستند که در محیط خانه به احساس محبت حقیقی آنها پاسخ داده نشده و همچنین برای آنها زمینهای برای ارتباط عاشقانه با خدا فراهم نشده؛ از همین رو حسّ محبتخواهی آنها به سوی اموری رفته که به ظاهر رنگ محبت دارد؛ اما در واقع انسان را از محبتهای حقیقی دور میکند.


